Een veel gebruikte uitneembare beugel is de activator. De activator is een apparaat dat uit een boven- en een onderbeugel bestaat die aan elkaar vastzitten. Daarom wordt deze beugel ook wel blokbeugel, dubbele beugel of dubbeldekker genoemd.

Waarom de activator?

De activator wordt gebruikt om de kaken beter op elkaar af te stemmen. Met de activator wordt de groei van de onder- en bovenkaak beïnvloed. Als je een tijdje een activator draagt gaan je kaken beter op elkaar passen. Je kunt je mond, tanden en kaken beter gebruiken. Net zo belangrijk is ook dat je uiterlijk zal verbeteren.

Hoe werkt de activator?

Een activator werkt alleen als hij goed gedragen wordt, minstens 16 uur per etmaal. Tijdens het eten en sporten moet je de activator uitdoen. Zorg ervoor dat je de activator volgens een strak schema draagt en elke dag zoveel mogelijk dezelfde tijden inhoudt.

In het begin zit de activator soms strak in je mond. Na een paar dagen zul je merken dat hij losser gaat zitten. Wanneer je dichtbijt gaat dat op een heel andere manier dan je voorheen gewend was. Ook slikken en praten gaat anders. Je zult echt even aan de activator moeten wennen.

In het begin hebben veel patienten soms last van veel speeksel, slissen met praten, moe gevoel in de kauwspieren, blaartjes op het tandvlees en/of gevoelige tanden. Meestal duren deze klachten niet lang, maar als er na een of twee weken nog steeds klachten zijn, moet je even een afspraak maken.

Zorg er verder voor dat je de activator goed schoonhoudt en dat je de activator goed opbergt wanneer je hem niet draagt. Je kunt daartoe het plastic doosje gebruiken welke je samen met de beugel hebt gekregen.

De vaste beugel wordt ook wel blokjes-, plaatjes-, of slotjesbeugel genoemd. De vaste beugel bestaat uit slotjes (brackets) die op de tanden worden geplakt en deze slotjes kunnen door de drager of draagster niet uit de mond genomen worden.

Hoe werkt de vaste beugel?

Om de kiezen zitten meestal metalen ringetjes (banden). Door de brackets zit een draad die is vastgezet met behulp van kleine elastiekjes of stalen ligaturen. De kleur van deze elastiekjes kun je tijdens de controle-bezoeken kiezen indien de draad opnieuw wordt vastgezet. De draad die door de brackets loopt gaat ervoor zorgen dat je tanden langzaam gaan verschuiven. Daarvoor oefent deze draad krachten uit op je tanden en kiezen die vooral de eerste paar dagen wat gevoelig kunnen zijn. Het slijmvlies van je wangen, lippen en tong kan geïrriteerd raken, hetgeen na een paar dagen meestal vanzelf weggaat. Het scherpe gevoel kun je ook wegnemen door op die plaats waar de beugel last veroorzaakt er een beetje was tegen aan te drukken. Vaste apparatuur is niet schadelijk voor het gebit indien je je aan onderstaande regels houdt.

Een vaste beugel is kwetsbaar. Daarom de volgende tips:

• Het is heel belangrijk om hard dichtbijten te vermijden. Dit voorkomt dat de brackets losschieten van je tanden. Laat het kauwen van kauwgom achterwege. Harde etenswaren zoals harde snoepjes, pepermunt, drop en toffees zijn verboden. Appels en wortels van te voren in stukjes snijden, dus niet afbijten.
• Poets je tanden iedere keer als je iets gegeten hebt met een ZACHTE tandenborstel. Kijk goed in de spiegel of alles nauwkeurig schoon is. Vergeet vooral niet je tandvlees goed te masseren; als het goed is mag dit met poetsen niet bloeden. Indien de mondhygiëne onvoldoende is, kunnen in combinatie met suiker ontkalkingen ontstaan (witte plekken rondom de brackets). Deze ontkalkingen zullen gaatjes worden indien je niet snel beter gaat poetsen.
• Snoep en zoete frisdrank zijn erg slecht voor je gebit en verhogen het risico op gaatjes, zeker als je niet vaak genoeg je tanden poetst. Een ‘light’-product zal minder snel gaatjes veroorzaken. Daarnaast is het belangrijk het aantal “tussendoortjes” te beperken.

De brackets zijn in beginsel metaalkleurig. Binnen onze praktijk bestaat de mogelijkheid om te kiezen voor keramische (“witte”) brackets. Deze brackets zijn echter wel wat duurder. Houdt u er tevens rekening mee dat de draadboog die door de slotjes loopt altijd metaalkleurig is en dat de genoemde keramische brackets ook voor een klein stukje metaalkleurig zijn. Bespreek de mogelijkheden van keramische brackets met de orthodontist. Hij kan met demonstratie-gebitsmodellen zowel metalen als keramische brackets laten zien en meer vertellen over de voor- en nadelen van de verschillende bracketsystemen.

Bij vaste beugels worden vaak elastiekjes gebruikt tussen de tanden en kiezen van de bovenkaak en onderkaak. Het doel van deze elastiekjes is het laten bewegen van de tanden en kiezen van de bovenkaak ten opzichte van de onderkaak. Deze elastiekjes zijn er in verschillende maten. Het is belangrijk om de elastieken op de voorgeschreven manier te dragen.

Indien de orthodontische apparatuur is verwijderd en/of niet meer gedragen hoeft te worden, is de actieve behandeling daarmee ten einde gekomen. Dit betekent echter niet dat er nu niets meer hoeft te gebeuren. Op dit moment staan alle tanden en kiezen nog los en voelt het misschien vreemd aan met dichtbijten. De komende periode zullen alle tanden en kiezen moeten wennen aan hun nieuwe stand en goed vast moeten groeien in het bot van boven- en onderkaak. Daarnaast hebben tanden en kiezen de neiging om terug te gaan staan in hun oude stand zoals die voor de behandeling was. Dit mag natuurlijk niet gebeuren want dan is alles voor niets geweest! Daarom krijg je nu nog een zogenaamde “nabehandeling” om te zorgen dat tanden en kiezen vastgroeien in de stand die ze nu hebben.

Welke soorten retentieapparatuur?

Afhankelijk van de uitgevoerde behandeling en de uiteindelijke gebitssituatie zal de orthodontist in overleg bepalen welk type retentie-apparatuur in jouw geval het meest van toepassing is. Het vaststellen van het juiste type retentie-apparatuur is maatwerk en in individuele gevallen kan voor een afwijkende vorm van retentie gekozen worden. Meestal wordt voor het vasthouden van de voortanden in de bovenkaak en onderkaak een spalkje gebruikt, soms wordt echter gekozen voor uitneembare retentie-apparatuur. Mede afhankelijk van het type behandeling wordt er in een of beide tandbogen gekozen voor “dubbele retentie”, dat wil zeggen zowel spalkjes als losse retentiebeugels.

Spalkje

Een spalkje is een dun metalen draadje dat aan de achterkant van de tanden wordt bevestigd. Op iedere tand wordt de draad met een bolletje ‘lijm’ vastgezet. Tijdens afspraken om de beugel te verwijderen, wordt eerst het spalkje geplaatst en dan pas de beugel verwijderd, om er zeker van te zijn dat de tanden niet kunnen schuiven alvorens het spalkje wordt bevestigd. Geadviseerd wordt om het spalkje langdurig te laten zitten. In de praktijk blijkt dat men na enige tijd al geen last meer heeft van het spalkje. Voortijdige verwijdering van het spalkje kan, ook na enkele jaren, verschuiving van de tanden tot gevolg hebben.

Nachtbeugel (retentieplaatje)

De nachtbeugel is een loszittende, dus uitneembare, beugel. Het is als het ware een doorzichtig hoesje dat over de tanden en kiezen schuift. Het heeft daarom bijna geen gehemelte. Nadat de vaste beugel verwijderd is moet de retentiebeugel (essix) worden gemaakt. In het begin is de nachtbeugel even wennen. De essix gaat in de loop van de tijd wat losser zitten. De eerste tijd moet je de retentieplaat meestal overdag en nacht dragen, om er voldoende aan te kunnen wennen. Daarna moet de plaat alleen ’s nachts gedragen. Tijdens de controle-bezoeken beoordeelt de orthodontist hoeveel je de essix op dat moment nog moet dragen.